Τετάρτη, 4 Ιουνίου 2014

Η εξωστρεφής μιζέρια του Εθνικού μας Θεάτρου








 Μία είναι η ερώτηση που προκύπτει μετά την παρακολούθηση της Πρόβας νυφικού της Ντόρας Γιαννακοπούλου, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη: Είναι άραγε αυτή η χειρότερη παράσταση που έχει ανεβάσει ποτέ το Εθνικό (το θέατρο ιδρύθηκε το 1930, οπότε κανείς δεν ξέρει…); Η παράσταση ξεκινά με μια μερακλωμένη εκτέλεση της Μισιρλούς και τελειώνει με μια περήφανη ανάκρουση του εθνικού ύμνου (με τους ηθοποιούς σε στάση προσοχής), μια παράσταση που ανασύρει και αναδεικνύει ό,τι στερεότυπο μπορεί να αλιευθεί για την Κατοχή, την Αντίσταση, τις ανθρώπινες σχέσεις, τους καλούς και τους κακούς, μια παράσταση  κυμαινόμενη κάπου ανάμεσα στην Υπολοχαγό Νατάσσα και το Στην υγειά μας ρε παιδιά του Σπύρου Παπαδόπουλου, γαρνιρισμένη με μια δόση αφέλειας σχολικής εορτής. Η Πρόβα νυφικού μας διδάσκει το πώς μπορείς να φτιάξες ένα έργο βάζοντας πολλά κλισέ στην σειρά. Έτσι, οι ατυχήσαντες ηθοποιοί καταδικάζονται σε ένα συνεχές τρέξιμο από πόζα σε πόζα, βγαίνουν συχνά στο προσκήνιο ώστε να μοιραστούν μετωπικά με το κοινό, φράσεις κοινοτοπίες όπως: ‘’’θα κάνω καμία τρέλα’’, ‘’ο τόπος που γέννησε την δημοκρατία’’, ‘’δεν σε αγαπώ, σε λατρεύω’’ και άλλα τέτοια. Γυναίκες λιποθυμούν και άντρες κουβαλούν τα μουστάκια τους, σε μια παράσταση τηλεοπτικών όρων, που φτύνει στο κοινό μια τρέχουσα, επιφανειακή και ξεθυμασμένη ιδεολογία. Το Εθνικό κατάφερε να ενσαρκώσει και να μεταδώσει όλο το Κιτς της Ελληνικής κρίσης: τον light εθνικισμό, την αβάσταχτη περηφάνια, την μυθολόγιση του παρελθόντος με όρους σχολικού αναγνωστικού,  την κολακεία των θεατών επιβεβαιώνοντας τα αίολα αυτονόητα. Έτσι, στέκεται απέναντι στην κρίση όχι ως αντίδοτο, ούτε καν σαν κριτής αλλά ως άμεσο προϊόν της.
 
Το μοναδικό ενδιαφέρον στοιχείο που παρουσιάζει η παράσταση είναι πως κατάφερε να περιγράψει, να συνοψίσει και να δραματοποιήσει σε αισθητικό επίπεδο τα όσα συμβαίνουν στο Εθνικό Θέατρο σε πρακτικό. Δηλαδή τις επιλογές, τις θέσεις και την στάση του σκηνοθέτη της παράστασης και καλλιτεχνικού διευθυντή Σωτήρη Χατζάκη.   Δεν είναι λίγα άλλωστε και τα περιστατικά που μπορεί κανείς να αναφέρει στην σύντομη πορεία του: Την επιλογή του να σκηνοθετήσουν παραστάσεις ο Γιάννης Μπέζος, ο Λάκης Λαζόπουλος και ο Πέτρος Φιλιππίδης, μια κίνηση που τηλεοπτικοποίησε τον θεσμό του Εθνικού κάνοντας βαθειά υπόκλιση στην εμπορικότητα, για την αποχώρηση του Σταύρου Ξαρχάκου ήδη από την αρχή της θητείας του και αυτή του Δημήτρη Μαυρίκιου ύστερα από τις συνεχείς παλινωδίες και καθυστερήσεις της διεύθυνσης σε σχέση με την δαντική Κόλαση, τις φήμες για παρεμβάσεις στο έργο της σκηνογράφου Έλλης Παπαγεωργακοπούλου που περιγράφησαν στα όρια της λογοκρισίας, την στάση του απέναντι στην παράσταση Έτσι είναι αν έτσι νομίζετε του Δημήτρη Καρατζά, της οποίας παρά τις διθυραμβικές κριτικές ανακοινώθηκε το πρόωρο τέλος και στην συνέχεια παρουσιάστηκε ως διαφημιστικό τρυκ (εκθέτοντας και προσβάλλοντας τον σκηνοθέτη και τους συντελεστές οι οποίοι ποτέ δεν ενημερώθηκαν), την κατάργηση του πετυχημένου λογοτύπου του Εθνικού Θεάτρου και την προκήρυξη διαγωνισμού για νέο.
Αλλά και τις συνεντεύξεις του κυρίου διευθυντή, όπου συναντά κανείς ένα γκροτέσκο μείγμα από σεξιστικά σχόλια (‘’τιμώ τα παντελόνια που φοράω’’ ‘’ο διευθυντής του Εθνικού δεν θα γίνει καστράτος’’) , ένα μεταμοντέρνο κολάζ συγκριτισμού όπου ο χριστιανισμός συναντά την καμπάλα και το τρίπτυχο ‘’Πατρις θρησκεία οικογένεια’’ τον Μαρξ και κυρίως την λέξη Έθνος να ξεπηδά ανά τρεις προτάσεις.



Πρόσφατα, δύο αφίσες ήρθαν  να σατιρίσουν  τα νέα ήθη  του κυρίου Χατζάκη και του Εθνικού, τονίζοντας μέσω της υπερβολής τον συντηρητισμό και την γελοιότητα επιλογών και συμπεριφορών. Ο διευθυντής υπέβαλλε μήνυση κατά αγνώστων, ενώ  πολλοί κριτικοί και δημοσιογράφοι επανάφεραν στην τάξη τους ''βλάσφημους'' παρά τις αντιρρήσεις τους για την πρόσφατη στροφή του Εθνικού.  Κι όμως, σε μια πολωμένη κοινωνία ο χώρος της τέχνης δεν μπορεί να μην επηρεαστεί, πόσο μάλλον όταν ο ένας πόλος έχει καταλάβει θεσμικές θέσεις και επιδεικνύει απροκάλυπτη αλαζονεία. Η φάρσα και η παρωδία μοιάζουν ιδανικοί σύμμαχοι απέναντι στην αλαζονεία των ισχυρών. (Η πρόσφατη ανακοίνωση για συνεργασία του Εθνικού Θεάτρου με το  Πολεμικό Ναυτικό κάνει τις αφίσες να μετατρέπονται από κωμικές σε προφητικές)

(στο τεύχος 29 του περιοδικού Unfollow)


Δεν υπάρχουν σχόλια: